Нээлттэй нийгэм форумаас парламентын хяналтын тогтолцоог боловсронгуй болгох, төрийн байгууллагуудын ил тод байдлыг хангах асуудлаар салбарын шинжээчдийн хэлэлцүүлгийг зохион байгууллаа. Ардчилсан засаглалын амин сүнс болсон харилцан хяналтын тэнцвэрийг хангах, гүйцэтгэх засаглалын эрх мэдлийг хязгаарлахад УИХ-ын Хянан шалгах түр хороо голлох үүрэг хүлээдэг. Гэсэн хэдий ч өнөөдөр тус хорооны бодит нөлөөлөл, хараат бус бие даасан байдал засаглалын түвшний томоохон сорилт хэвээр байгааг хэлэлцүүлэгт оролцогчид онцолжээ.
Монгол улсын үндсэн хуулийн нэмэлт, өөрчлөлт болон парламентын хяналт шалгалтын тухай хуулиар баталгаажсан УИХ-ын Хянан шалгах түр хороо нь нийтийн ашиг сонирхлыг хөндсөн томоохон асуудлуудыг илрүүлэх, сонсгол зохион байгуулахад чухал үүрэг гүйцэтгэж ирсэн. Төрийн байгууллагуудыг хариуцлагажуулахад энэхүү хороо томоохон хөдөлгүүр болж байгаа хэдий ч үйл ажиллагааны үр нөлөөг нэмэгдүүлэх тал дээр засах зүйл олон байгааг шинжээчид онцолж байна. Хэлэлцүүлгийн үеэр тус хорооны үйл ажиллагааг улс төржилтийн хэрэгсэл болгохгүй байх, хянан шалгагч, шинжээчдийн мэргэшсэн байдлыг хангах, мөн хянан шалгах түр хорооноос гарсан шийдвэр, зөвлөмжийг засгийн газар болон хууль хяналтын байгууллагууд бодитоор хэрэгжүүлдэг байх гүйцэтгэлийн механизмыг сайжруулах шаардлагатайг дурдлаа.
УИХ-аас 2019 оны үндсэн хуулийн нэмэлт, өөрчлөлт болон 2021 онд батлагдсан УИХ-ын Хяналт шалгалтын тухай хуулийн хүрээнд улс орны хэмжээнд анхаарал татсан томоохон асуудлуудыг шалгах зорилгоор өнөөг хүртэл нийт 10 орчим хянан шалгах түр хороог байгуулан ажиллуулаад байна. Хэдийгээр эдгээр түр хороод тодорхой асуудлуудыг шалган тогтоох чиглэлээр үр дүнтэй ажиллаж байгааг хэлэлцүүлэгт оролцсон УИХ-ын гишүүдийн төлөөлөл онцолсон боловч тус хороодын бодит нөлөөлөл, хараат бус хяналтын байгууллагуудын томилгооны бие даасан байдал засаглалын түвшний томоохон сорилт хэвээр байгааг бусад шинжээчид дурдлаа.
Харин хараат бус хяналтын байгууллагын томилгооны асуудлаар удирдлагыг сонгон шалгаруулах шалгуур, томилгооны үйл явцын ил тод байдал, улс төрийн нөлөөллөөс ангид байх нөхцөлийн талаар оролцогчид санал солилцлоо. Түүнчлэн томилогдсон албан тушаалтны мэргэжлийн ур чадвар, ёс зүй, бие даасан байдлыг хангахын зэрэгцээ уг үйл явцад олон нийтийн оролцоо, хяналтыг нэмэгдүүлэх шаардлагатай байна.
